Ning Jans ⁶⁵

  General Notes:

Slechts één maal wordt over Jan Hendriks geschreven en dat is in een akte voor het Hof van Utrecht.58 Hij blijkt te zijn overleden aan de gevolgen van een steekpartij die, als wij de advokaat van de dader moeten geloven, door hemzelf was uitgelokt. De dader Ningen Jans wordt hiervoor gestraft met levenslange verbanning uit de heerlijkheid Langerak en betaling van een hoge boete. Twee en een half jaar na deze gebeurtenis verzoekt de dader kwijtschelding van zijn zware staf. In het verzoekschrift aan het Hof van Utrecht vertelt de advokaat van de dader onder andere hoe het misdrijf was gepleegd. Het is daarbij niet ongebruikelijk om het slachtoffer af te schilderen als de echte 'slechterik', die het onheil over zichzelf heeft afgeroepen. De dader wordt dan beschreven als een goedmoedig persoon, die eigenlijk 'geen vlieg kwaad kan doen'. Als de familie van het slacht­offer zich niet tegen de kwijtschelding van de straf verzet, wordt die in een dergelijk geval dikwijls verleend. Ningen Jans belooft de verwanten van het slachtoffer schadeloos te stellen. Uiteraard zal hij ook een boete betalen en zullen de kosten voor het rechtsgeding voor zijn rekening komen.
'Die Staten van den lande van Utrecht doen te weeten allen jegenwoordigen ende toecommen­de, dat wij ontfangen hebben d'oetmoedige supplicatie van Ningen Jans gebooren tot Langerack. Inhoudende hoe dat hij suppliant alle zijn leeffdaech hem selven in alle stillicheijt ende gehoor­saemheijt onder zijn ouderen ende vrede onder zijn gebueren gedraegen hebbende, sulcx dat hij suppliant noijt zijn leeffdaech mit ijemant ter werelt twist gemaect off gehadt off daer voor geacht zijnde. Soe ist dienvolgende oick gebuert dat hij suppliant in julio anno XVc een ende tnegentich inden dorpe van Langeraeck mit zijn broeder Dierck Jans, Jan d'Best, Claes Rochus ende Claes Helmichs, Jan Cornelis ende Hubert Cornelis Vlaminck alle jonggesellen in Langerak vergeselschapt is geweest ten huijse van eene Wonnitgien, weduwe van wijlen Mathijs Sebastiaens, alwaer zij mitten anderen in alle eerlicke vruntschap ende vroelicheijt in twee parthijen een gelach gehouden hebben, son­der van eenich quaet te weeten. Ende alwast dat eenen Jan Henricx (wesende soe tschijnt een kijver ende twistsoecker) van den gelage niet en was. Soe is nochtans die selve droncken ende vol sijnde gecomen inde voors[chreven] herberge. Ende is aldaer tegens will van de weerdinne inden huijse ingestreecken ende heeft hem datelicken terstondt begeven in tvoors[chreven] geselschap, daer hij suppliant mede in alle vrede was vergadert ende mit twelck hij suppliant tot die tijt toe vrundelick vrolick geweest was ende wesende die voorschreven Jan Henricx alsulcx daer onder gecomen, heeft terstont qualick begonnen te spreecken. Seggende eerst tegens Claes Rochus een vant voorschreven geselschap: Wat doet ghij in ons gelach ende heeft mede voorts twist gemaeckt tegens Claes Hel­michs, waermede hij harde kijvende woorden hebbende was tot vechten toe, ende sulcx heeft hij voorts tgeheele geselschap gestoort ende tselve geprovoceert ende de een voor ende dander nae ge­dreijcht ende qualick toegesproecken, seggende [...] ghij luijden sult noch genoch mit mij te doen hebben ende meer andere scheldige ende kijvelicke woorden. Sulcx dat die suppliant wesende een jonckman ende dese ondaft nijet wel konnende lyden ende verdraegen tegens den selven Jan Hen­ricx seggende wat, ghij sit altijt en kijft ende alst te doen comt en hebt ghij geen handen. Twelck hoe wel den voornoemde Jan Henricx nijet veel en was te nae geseijt, heeft nochtans daerop voor antwoerde gegeven: "een hont en sal mij nijet bijten" ende heeft mitsdien mit een can ofte croes den selven suppliant datelicken nae zijn hooft geworpen, ende heeft voorts zijn mes tegens den suppliant vuijtgetoegen, ende zijn zijluijden aldaer inden gelage voorts over hoop gevallen. Ende eijntelick die voorschreven Jan Henricx vuijten huijse gelopen ende d' suppliant hem gevolcht wesende zijn voorts buijten den huijse miten anderen hantgemeen geworden. Sulcx dat die sup­pliant den selven Jan Henricx mit een brootmes een steecke gebrocht heeft daer aen hij etlicke tijt daernae gestorven is. Ter oirsaecke vant welcke die baillu van Langerak den suppliant in rechten heeft doen roepen, ende vermits hij suppliant nijet en dorst compareren, heeft jegens hem voorts [...] sententie verworven daerbij die suppliant vuijt die selve heerlicheijt van Langerak gebannen is ende gecondemneerd in de boete daer toe staende, dwelcke naderhant betaelt is geworden'.
De advokaat merkt verder op dat Ningen Jans:'vuijt enckel jonckheijt tot het voorschreven on­geluck onnoselick is gecommen, sonder dertoe gesint geweest te zijn off meijninge gehadt te hebben. Daert toe bij den voornoemde Jan Henricx grotelicx geirriteert ende geprovoceert sijnde. Te meer soo deselve Jan Henricx hem eerst bevochten ende sulcx mit een can off croes nae zijn hooft geslaegen ende voorts mit een opsteecker geaggresseert heeft. Waerover dat oick die vrunden van­den selven Jan Henricx hem suppliant tselve hebben vergeven ende geremitteert'.
De schout van Langerak, als vertegenwoordiger van het gerecht die de oorspronkelijke straf had opgelegd, Hendrick Dircks als vader van het slachtoffer, voor hem zelf en voor zijn beide andere zonen, Cornelis en Adriaan Hendriks, en Thonis Lenaerts, Philips Sebastiaens en Jan Engberts, als zwagers van het slachtoffer, worden gedagvaard om op 7 januari 1594 voor het Hof te verschijnen. Noch de schout, noch de 'vrunden' van het slachtoffer verschijnen en laten zich evenmin door een procu­reur vertegenwoordigen. Dezelfde personen worden weer gedagvaard op de tweede zitting op 28 januari te verschijnen. Zij blijven afwezig. Een dag na de derde zitting op 19 februari 1594 wordt de kwijtschelding van de straf verleend.

f3 6-6-1600 #
Comp. op huijden date onderschreven voor schout ende schepenen inder Heer­licheijt Lange­raeck aende zuijtzijde der Lecke. etc.
Henrick Cornelis won. in't Meerkerckschebrouck ende heeft wettelijc­ken getransporteert gecedeert opgedragen ende overgegeven.
Transpor­teerde cedeerde droech op ende gaff over mits desen mit hant halm ende mont ende met zulcken recht alst behoorde tot behoeff ende in handen van Griete Ning­hens wed. van Jan Dirrick won. in deser Heerlic­cheijt Lange­raeck voirss etc. 8 mrg 1 hont strekk. uijt de diepte der Lecke noortw. ende zuijdw. tot de halver oude lantscheij­dinge van Goudriaan toe daer boven Pieter Aelberts ende beneden Thonis Cornelis de HEER elcks naestge­land zijn. de hoofdsom / 525,- die eene heer Cornelis t­'Schoonhoven daer op spre­kende heeft.
Ook beloeffde Ningen Jans ende Jan Jans van wegen Griete Ningens voirs hare moeder dat zij t'voorn lant houden zal in huijrrecht zonder bedroch etc.
Anthonis Adriaens van ABEEL, schout, Thonis Willems ende Jacob Aerts, schepenen.

19-12-1600
Grietge Ningensdr, wed. van Jan Dirricks geass. met Thonis Adriaens van Abeel haer voocht in dese ter eenre, Claes Jans, Ninghen Jans, Dirrick Jansz, Jan Jans, Cornelis Jansz, Barent Jans en de voorn.
Claes Jans als voocht van Merten Cornelis nagelaten zoon van Marij Jans out 12 jaar alle als kinderen en kinskind van Grietge Ningens geprocureert bij Jan Dirricks hun luiden vader van de 6 zonen (alle meerderjarig) en 1 dochter. Grietge blijft in het bezit van alle de goederen, landerijen en hofstede, wel uitkeren / 225,- per kind. Merten Cornelis blijft bij zijn grootmoeder, bij 18 jaar de /225,- (kantlijn heeft op 21-3-1615 ontvangen)

4-12-1604
Aertgen Jansdr wed. van Jan Jansz met Jan Bastiaens haer vader en voocht in dese ter eenre Ningen Jans, Dirrick Jans ende Cornelis Jansz van't nagela­ten weeskint met name Jan Jansz 9 mnd.

9-3-1609
Adriaen Jacobs, Jacob Thonis zijn vader is ol. is voogd geweest van de weeskinderen van Willem Anthonis zijn broeder ter eenre Ningh Jans als man en voogd van Annitgen Cornelis des weeskinderen moeder.

f79 26-1-1615
mr. Pieter van HEMERT? een nalatenschap, Claes Rochus in handen van Herbert ende Dirck PIJL en kinderen van Ghijsbert PIJL zalgr. een hofstede 5 mrg. 4,5 h vande Leck tot aen Goudriaen. oostw.. de erfgen. van Dionijs van MUIJLWIJCK, westw.. Ningen Jans. de hofstede waar Claes Rochus zelfs op heeft gewoont.

21-3-1615#
Griete Ningens wed. van Jan Dirricks inw. deser gem. van Langerak is al in ouderdom niet ziek etc. met Ning Jans hare oudste zoon en voogd, Merten Cornelisz zoon van Maij Jans zalgr. hare doch­ter, krijgt bij ol. van Griete Ningens vooraf f 500,- ende dochter van Jan Jans x Pleuntge Willems zalgr? Maritge Jans.

8-11-1615 f58#
Annitgen Dirricx, wed. van Anthonis Cornelis de HEER, geas. met Adriaen Sanders haer gecoren voogd ter eenre ende Cornelis Thonis de HEER haar soon ter andere zijde en verkl. dat onderling gecavel en geloot was seker lant in 2 hofstede, Annitge behoud 1/2 mrg 3/4 hont is het gerecht 1/6 part in de helft van een weer van 7,5 mrg van de Leck tot aan Goudri­aan westw. Pieter Adriaens cs oostw. Cornelis Hendricks UUL
Cornelis Thonis de HEER een gelijk deel in het weer waar hij op won. van 8 mrg 1 hont van de Leck tot aan Noordeloos oostw. Ningh Jansse cs westw. Dirrick Jans FUIJCK.

17-10-1616#
Griete Ningens, aanvullingen op testament, Ningh, Dirck en Cornelis Jans ende haar kinds­kinderen van hare ol. sonen Claes en Barent Jans.
Ningh x Annitge Cornelis die tevoren wed. was van Willem Thonis hieruit enige kinderen en nog kinderen uit dit haar 2e huw.

26-11-1616 f11
Neeltgen Willems, wed. van Barent Jans, geass. met Adriaen Claes Maet schepen, ter eenre
Ning Jans en Cornelis Jans, gebroeders (van Barent Jans), voogden van de nagelaten wees­kin­de­ren met name; Aechgen 9, Jan 7, WilIem 5, Claes 3 en Pieter 1 jaar, getekend door Jan Willems de Best, Willem Cornelis, Adriaen Basti­aense Alblas. Er onder en naast bijgeschre­ven 22-5-1630 Jan Bae­rents en Aegjen Baerents ws. voogdij opgezegd.
getekend door Claes Willems en Jan AlbIas schepenen.

f101 8-1-1618
Cornelis Cornelisz won. Nieuwpoort aen Adriaen v.d. PUTTEN, 4 h in een weer van 8 mrg. daer Cornelis Ghijsberts op woont, waarvan de heer van Langerak ende Jan Bastiaens, welke 4 h aen Willem Claes vercogt hadde, noch 4 h toebehorende aen Ning Jans sijn swager.

f69v 27-9-1618#
Op heden Cornelis Ghijsberts (wedr. van Mertijntje) ter eenre, Corne­lis Cornelis voor hem selve ende Ningh Jans als man en voogd van Annitgen Cornelis als voor kinderen van Mer­tijntgen Dirrix zalgr. hvr. van Cornelis Ghijs­berts de voorkinderen 3 mrg 1,5 hont 1/3 hont in't Zijlweer daer Claes Jacobs (is getr. met suster van Corne­lis Ghijs­berts). En Adri­aentgen Corne­lis is na dochter voor 1/3 part.
Cornelis Ghijsberts krijgt /46,-

2-2-1620 f82#
Griet Ningens alle haar kinderen en kindskinderen.
Jan Dirrick haar man zalgr. verklaring
Claes Jans, Dirrick Jans ende Meerten Cornelis hare dr. zoon heeft betaald ende voldaan. ende andere hare 4 sonen; Ning Jans, Jan Jans, Cornelis Jans en Barent Jans.

f122v 13-6-1621
Herbert ende Dirrick PIJL ende Gerrit v.B/V?ROECKHOVEN als gesame­lijke kinderen en erfg. van Ghijsbert Herberts PIJL, zalgr. aen Jan Cornelis ende Cornelis Jans zijn zoon een huijsberg etc. 5 mrg 4,5 h strekkende van uit de Lecke t/m halve lant scheijdinge van Goudri­aen. oostw. Dionijs van MUIJLWIJCK, westw.. Ningen Jans

7-1-1622 f20
Meerten Cornelisse, zoon van Maij Jans zalgr. die een dochter was van Grietge Ningens zalgr. als mede Maritgen de dochter van Jan Jans zalgr.
volgt verde­ling 12 blz.
Ning Jans 296-5-0
Cornelis " 296-5-0
weeskinderen 296-5-0 van zalgr. Dirck Jans
idem 296-5-0 van zalgr. Barent Jans
Meerten Claes met zijn broeders en zusters 296-5-0
Meerten Cornelis vooraf /500,-
een obligatie sprekende op Cornelis Jans / 739-15-0
Jan Claes anders genoemt Jan Dirrick de jonge
Jan Jans als man en voogd van Lidewij Claes, Meerten Claes, Jan Claes anders genoemt Jan Vuijck en de zuster Anna en Anitge Claes
een obligatie van Dirck Jans Vuijck, Pieter Reijersz heeft schuld 29-10-0 en Gerrit Stam 10-0-0.
Meerten Claes zoon van Anna Jans zalgr. is voldaan / 500,-

8-1-1622 f19
Ningh Jans en Cornelis Jans voor hun zelven ende als voogden van de wees­kinderen van Barent Jans zalgr., Meerten Claes, Jan Claesse Vuijck, Jan Claesse de jonge, Jan Jans als man en voogd van Lidewij Claes ende tesamen ondervangende hare 2 zusters Anna en Jannitge Claes, Lijsgen Willems wed. van Dirrick Jans, Jan Dirrick hare zoon, Philips Willems voogd van Lijsgen Willems ol. zoons wees­kind ende tesamen voor de vordere kinderen van Dir­rick Jans zalgr. alle als kinderen, kinds­kinderen en erfgen. van Grietge Ningens, zalgr.

14-10-1622 f40
Merten Cornelisse, geass. met Huijbert Cornelisse en Ningh Jans zijn omen ter eenre, Ghijsbert Cornelisse als oom en voogd, van de weeskin­deren van Ningen Cornelisse en haar man Merten Cornelisse; Ghijsbert 9,5, Jan 7, Adriaen 5, Maritgen 1 jaar en 9 mnd. grootva­der is Cornelis Ghijsber­tse.

-1625 f118#
Ningen Jansz met Annitgen Cornelis sijn hvr. ter eenre Jacob Huij­bertsz als man en voogd van Maritgen Willems, Willemtgen Willems in deze geass. met Jacob Aerts voogd. loting.

-1628 f131#
Jacob Huijgen van wegen Huijg Jacobs zijn vader ende Jan Sijmons als wegen zijn hvr.(Adri­aen­tge Huijgen) als dr. van Huijg Jacobs ter eenre ende Annitgen Cornelis wed. van Ningen Jans geass. met Jacob Huijberts haar schoonzoon ende Cornelis Jans als oom en voogd van de nagelaten weeskinde­ren van Ning Jans zalgr. voorz zijn broeder ter andere zijde. grondloting.

22-5-1630 f56
Cornelis Jans na ol. van zijn broer Ningh Jans en Barent Jans
zalgr. ook een broer, Jan en Aechtgen Barents voogdij opge­zegd.

-1643 f193#
Comp. Annitgen Cornelis, wed. van Ningh Jans, Adriaentgen Ningh haer doch­ter geass. met Cristiaen Thonis ende Cornelis Jans STOUT, hunne voogden ter eenre, Thonis Adriaens ALBLAS man en voogd van Annitgen Ningen ter andere zijde. hebben geloot.
boven Cornelis Jans STOUT, beneden Claes Jans STOUT.

14-5-1646 f225#
Comp. Annitge Cornelis wed. van Ningh Jans, Jacob Huijberts als man en voogd van Maritge Willems ter andere zijde geloot.
(uit 1e huw. van Annitge Cornelis ende Willem Thonis)

f226
Comp. Anna /Ningens is Cornelis/ wed. van Naningh Jans geass. met Cornelis Jans STOUT, hare voogd in deze. geloot

2-2-1647 f221
Comp. Cornelis Jans, Annetge Cornelis wed. van Ningh Jans geass. met Thonis Adriaens ALBLAS haer schoonsoon, deselve Annitge haer sterkma­kende voor Grietge en Adriaentge Ninghens hare dochters ende voorn. Thonis Adriaens ALBLAS man en voogd van Anna Ninghen, Hendric­kie Willems ALBLAS wed. van Meerten Claes geass. met Andries Rietveld schout hun voogd zich sterkmaken­de voor mondige en onmon­dige kinderen van .. Thonis Claes (CAPITE­IJN), Willem Barents, Jan Dirricx voor hem zelve ende als voogd ende hem sterkma­kende voor Jannitge Jans nagelaten weeskind van zalgr. Jan Dirricx.

f144v 19-10-1647
Comp. Anna Ningens anders Anna Cornelis wed. Ningh Jans geass. met Antho­nis Adriaens haer schoonzoon en Cornelis Jans STOUT transp. aen Anthonis Basti­aens de HEER.

2-8-1655
Laurens Gerrits Boeckhorst, armmeester als eijser.
Jacob Huijberts, Teunis Arien Alblas, Wouter Arien Cruijck en Dirck Jans de Jongh uit naam van hare huijsvrouwen (alle schoonzonen van) Annetje Cornelis wede van Ningh Jans

f78v 13-5-1661#
Cornelis Jans Bosch x Gerritie Jacobs, Frans Cornelis x Martijntje Jacobs, Huijbert Jacobs, Adriaentge Jacobs en Hendrickie Jacobs, Jannig­je Jacobs x Arien Jans. alle kinde­ren van Jacob Huijberden en mede erfgen. van Annigie Cornelis in echte gehad hebbende Ningen Jans zalgr.
Thonis Adriaens ALBLAS ter eenre Jacob Huijberts als vader en voogd van zijn kinderen ende verdere erfgen. Mitsgaders Wouter Ariens Cruijck als man en voogd van Willemtje Willems, zijn alle erfgen. van Annichien Cornelisdr hvr. van Ningh Jans. ^79,87

Ning married Annigje Cornelisdr, daughter of Cornelis and Martijntje Dirks, before 1 march 1609 in Langerak.⁶⁵ (Annigje Cornelisdr was born circa 1570 in Langerak ⁶⁵.)